Në fenë besëlashtë, ilirët nderonin hyjneshën Artemisë si mbrojtëse të gjuetarëve, pyllit dhe faunës. Ndonëse librat tradicionalë të historisë thonë se ilirët e huazuan nga helenët këtë hyjneshë, zbulimet arkeologjike flasin se parardhësit tanë kishin një kult origjinal për Artemisën.
Gjuhëtarët e huaj kanë zbuluar se tek fisi ilir i mesapëve, kjo hyjneshë njihej si Artamis, për dallim prej variantit helen Artemis ose Arktemis (Άρτεμις).
Sipas analizave gjuhësore, emri i kësaj hyjneshe lidhej me ariun *h2rtḱo-, ndërkohë në greqisht ariut i thonin 'árktos'. Helenishtja e vjetër ka ruajtur togun /-kt-/, për dallim prej iliro-shqipes që e ka asimiluar në /-t-/ (kt > t).
![Ishte Artamis ilire dhe jo Artemis helene Artemis](https://image.ibb.co/mGx3vH/Artemis.jpg)
Pra, domethënia e kësaj hyjneshe lidhet drejtpërdrejtë me iliro-shqipen ,ari', pasi që paraqitjet më të shpeshta të saj ndërlidhen me arushën, e në raste të tjera edhe me sorkadhen. Dikur ky emër preferohej nga ilirët, meqë te fisi mesap kishte persona me emrin Artio.
_________________
KLAOHI ZIS